Paragraaf 2 Weerstandsvermogen

  0% - 25%

12,50%

25% - 50%

37,50%

50% - 75%

62,50%

75% - 100%

87,50%

De gemeente loopt risico bij de investeringsprojecten.

Gemiddeld

In de periode 2026 – 2029 wordt in totaal voor € 34.107.045 aan grote projecten
opgenomen (bruto krediet > € 500.000). Hierbij zijn ook de IHP projecten > € 500.000
betrokken. Het betreft 16 projecten zodat het gemiddeld risico wordt vastgesteld op
afgerond € 2.131.700. Uitgangspunt is dat het risico zich in de komende 4 jaar één keer voordoet. Het risico wordt bepaald op 37,50% van € 2.131.700 en komt uit op afgerond € 799.390.

De gemeente Heemstede nam deel aan het Horizontaal toezicht (HT). Hierbij werden de verantwoordelijkheden meer bij de organisatie zelf neergelegd aan de hand van 3 controlebegrippen met de belastingdienst: transparantie, vertrouwen en begrip. De spelregels waren vastgelegd in een convenant. Doel was tijdig signaleren van fiscale risico's door overleg met de belastingdienst. Hierdoor ontstond duidelijkheid over de fiscale positie en de belastingdienst hoefde minder snel tot een (regulier) boekenonderzoek te besluiten. Het huidige convenant HT is op 1 januari 2024 geëindigd.  
Eind 2023 heeft de gemeente het nieuwe convenant DHT (Doorontwikkeling Horizontaal Toezicht) met de belastingdienst getekend. Daarmee voldoet de gemeente aan hogere eisen die aan het Tax Control Framework (TCF) worden gesteld. Het TCF is het geheel van processen en interne beheersmaatregelen die er voor zorgen dat de fiscale risico's bekend zijn en worden beheerst.  
Periodiek heeft de gemeente een gesprek met de belastingdienst. In dit gesprek worden onder meer nieuwe ontwikkelingen in de processen en bevindingen vanuit de fiscale controles besproken.

BTW  

Van de meeste uitgaven die de gemeente als overheid doet, kan de betaalde btw deels of geheel gedeclareerd worden bij het btw compensatiefonds (BCF). Daarnaast kan de gemeente de btw die zij als ondernemer betaalt in vooraftrek brengen (fiscale btw). Hoewel er controle op de juistheid van de btw-afdracht en declaraties bij het btw compensatiefonds plaatsvindt, kan een boekenonderzoek tot een naheffingsaanslag leiden. Ook met een convenant DHT is de kans op een boekenonderzoek aanwezig. Heemstede controleert met audits de juistheid van de boekingen. Op basis hiervan wordt het risico op een naheffing als laag beoordeeld.  

Vennootschapsbelasting (Vpb)  

Op 1 januari 2016 is de vennootschapsbelastingplicht voor publieke organisaties ingevoerd. De Wet op de vennootschapsbelasting (Vpb) is zo aangepast dat overheden ook belast kunnen worden voor economische activiteiten die ook door private ondernemingen (kunnen) worden uitgevoerd. Door deze wetswijziging vallen activiteiten waarvoor gemeenten als ondernemer optreden onder de Vpb. De gemeente heeft de gevolgen van de vennootschapsbelastingplicht in beeld gebracht. Op grond van uitgevoerde fiscale scans is vanaf 2016 het standpunt dat de gemeente niet onderworpen is aan Vpb-heffing. De gemeente is dus vooralsnog niet belastingplichtig en daarom wordt het risico voor wat betreft Vpb op p.m. gewaardeerd. Jaarlijks vindt een toets plaats op de Vpb. Hierbij wordt beoordeeld of er nieuwe activiteiten zijn die mogelijk onder de Vpb vallen.

Laag

Het financiële risico wordt beoordeeld aan de hand van de totaal gedeclareerde BTW over 2024 bij het BCF (€ 4.281.000) en de in 2024 in vooraftrek genomen BTW op aangifte (€ 1.141.000).  
In totaal betreft het € 5.422.000 aan gecompenseerde/in vooraftrek genomen BTW. Bij een laag risico van 12,5% komt dit neer op afgerond € 678.000.

Voor de afhandeling van claims inzake planschades met succes een beroep op externe expertise kan worden gedaan, blijven de uitkomsten van mogelijke procedures en risico's een onzekere factor. Nu de wet uitdrukkelijk de mogelijkheid biedt planschadeovereenkomsten aan te gaan, wordt dit ook standaard gedaan, waardoor de risico's tot een minimum beperkt blijven. Door het aangaan van een planschadeovereenkomst neemt de initiatiefnemer het risico van de planschade op zich.

Laag

Uitgaande van een laag risico en een claim van € 100.000 in 4 jaar wordt het incidentele risico berekend op afgerond € 13.000 (12,5% van € 100.000).

Uitgangspunt bij vaste formatie, is dat dit gedekt wordt uit structurele middelen. Bij de begroting 2026 is dat niet altijd het geval. Uitgangspunt is dat als incidentele middelen komen te vervallen, de dekking komt uit de middelen voor de flexibele schil.

Laag

Op dit moment is berekend dat voor € 298.000 formatie in de begroting is opgenomen, waar geen structurele dekkingsmiddelen tegenover staan. Bij een laag risicoprofiel, komt dit neer op € 37.000.

De VRK is de veiligheidsregio van de gemeenten Beverwijk, Bloemendaal, Haarlem, Haarlemmermeer, Heemskerk, Heemstede, Uitgeest, Velsen en Zandvoort. Elk jaar kwantificeert de VRK in haar eigen begroting haar risico's. In de begroting 2026 van de VRK tellen deze risico's op tot een bedrag van € 4,6 miljoen.

De kans is meegenomen in de berekening van berekening van het benodigde weerstandscapaciteit bij de VRK. Daarom nemen we het ongedekte risico volledig op in de begroting van de gemeente.

De VRK heeft een weerstandscapaciteit van 0,7 (€ 3,22 miljoen). Dit betekent dat 30% van haar risico's (€ 1,38 miljoen) niet afgedekt is binnen de gemeenschappelijke regeling. Heemstede vormt 4% van de VRK op basis van inwonertal. Hieruit volgt dat afgerond € 56.000 van het risico van de veiligheidsregio door Heemstede gedragen wordt.

De deelnemende gemeenten zijn Bloemendaal, Haarlem, Heemstede en Zandvoort.Gemeenten moeten op contractniveau met Spaarne Werkt afspraken maken ten aanzien van het realiseren van Sociale Werkvoorziening (SW)-plaatsen, Nieuw Beschut werk, inwoners met een overbrugbare afstand tot de arbeidsmarkt en jongeren zonder startkwalificatie. De gemeenten ontvangen van het Rijk via de Integratie-uitkering Participatie gelden voor de WSW en Nieuw Beschut. De bijdrage aan het Participatiebedrijf wordt naar rato van deze gelden verdeeld. Op basis hiervan maakt de gemeente Heemstede in 2025 ca. 6,3 % uit van het totaal. Bij financiële tekorten zal Heemstede voor dit percentage worden aangesproken.

p.m.

Een extra exploitatietekort van de GR van bijvoorbeeld € 1 miljoen, betekent voor Heemstede een extra tekort op de WSW van 6,3% ofwel € 63.000. Het opgenomen risico voor 2026 t/m 2029 bedraagt € 252.000 (4 x € 63.000). Dit risico wordt gemiddeld ingeschat en wordt bepaald op 37,5% van € 252.000 is afgerond € 95.000.

Voor de PW, IOAW, IOAZ en Bbz levensonderhoud wordt door het Rijk een specifieke uitkering verstrekt. De huidige gedragslijn is dat het verschil tussen de bijstandslasten en de bijdrage van het Rijk in de bijstandslasten wordt verrekend met de reserve Participatiewet-inkomensdeel, IOAW, IOAZ en Bbz. In de nota reserves en voorzieningen – weerstandsvermogen 2023 is aangegeven dat bij een negatieve stand deze reserve zal worden aangevuld vanuit de algemene reserve.

Hoog

Na aftrek van de vangnetregeling van het Rijk bedragen de geraamde tekorten voor 2026 € 210.000, 2027 € 201.000, 2028 € 201.000 en 2029 € 201.000. De reserve Participatiewet-inkomensdeel, IOAW, IOAZ en Bbz bedraagt naar verwachting per eind 2025 € 0.  Dit betekent voor de komende 4 jaar een risico van € 813.000 (+ € 210.000 + € 201.000 + € 201.000 + € 201.000). Gelet op de onzekerheid in het verloop van de uitkeringsgerechtigden en de mate waarop het Rijk dit gaat compenseren, wordt de kans ingeschat op hoog. Uitgaande van een hoog risico van 62,5% bedraagt het incidentele risico 62,5% van € 813.000 is afgerond € 508.000.

De gemeente loopt het risico dat de inkomsten uit het Gemeentefonds lager uitvallen door aanpassingen op Rijksniveau. De inkomsten kunnen tegenvallen door een hogere  besteding van het btw-compensatiefonds met als gevolg een lagere algemene uitkering uit het Gemeentefonds.

De provincie Noord-Holland geeft gemeenten toestemming om structureel rekening te houden met de afrekening van het BCF (jaar t-1) in hun meerjarenbegroting. Heemstede ontvangt over 2024 een afrekening van € 380.000, wat betekent dat dit bedrag meerjarig als opbrengst stelpost mag worden opgenomen. Heemstede gaat er dus vanuit dat voor 2025 t/m 2029 evenveel ontvangen wordt uit BCF fonds als over 2024 en heeft voor die jaren een opbrengst stelpost geraamd van € 380.000. Dit brengt ook risico’s met zich mee: als alle gemeenten meer BTW compenseren dan in 2024. Heemstede zal dan minder ontvangen dan begroot. Dit is andersom ook het geval: als alle gemeenten minder BTW compenseren dan in 2024. Heemstede zal dan meer ontvangen dan waar nu rekening mee is gehouden.                                                       

Gemiddeld

Het risico voor 2026 t/m 2029 bedraagt € 1.520.00 (4 x € 380.000). Dit risico wordt gemiddeld ingeschat en wordt bepaald op 37,5% van € 1.520.000. Dat is  afgerond € 570.000.

Ter dekking van de kosten die gemeenten maken voor het opvangen van Oekraïense vluchtelingen heeft het ministerie van Justitie en Veiligheid in 2022 de bekostigingsregeling ontheemden Oekraïne opgezet. In de begroting wordt in de periode 2026 - 2029 uitgegaan van inkomsten uit deze regeling, hoewel het nog niet zeker is dat de bekostigingsregeling de volledige periode onveranderd blijft. Voorzichtigheidshalve zijn er in de jaren 2026 - 2029 lagere inkomsten opgenomen dan in de huidige regeling verwacht zou worden, maar alsnog is er een risico dat het rijk deze middelen stop kan zetten.

Klein

Er is in de periode 2026 - 2029 jaarlijks dekking vanuit het rijk opgenomen van ongeveer € 1.678.000, totaal € 6.712.000. Het risico dat we dit bedrag niet ontvangen wordt laag ingeschat en wordt dus bepaald op 12,5% van € 6.712.000. Dit is € 839.000.

De gemeente staat nog altijd garant voor een aantal leningen aan onder andere college Hageveld en verschillende sportverenigingen. Jaarlijks wordt zowel de begroting als de jaarrekening van de betrokken organisaties beoordeeld, maar de gemeente loopt desondanks een financieel risico doordat zij aangesproken kan worden door een geldverstrekkende instantie.
Het bedrag van de gegarandeerde geldleningen waarvoor de gemeente Heemstede garant staat bedraagt per 1 januari 2026 ongeveer € 9.568.000

Laag

De kans dat een organisatie, vereniging of andere instelling niet meer aan haar verplichtingen kan voldoen, wordt dit jaar voor het eerst ingeschat op laag. De kans dat de gemeente wordt aangesproken door een geldverstrekkende instantie wordt lager ingeschat. Het grootste gedeelte van de garantstellingen is toe te rekenen aan het onderwijs, hier wordt het risico lager ingeschat dan bij de sportverenigingen.
Het gemiddelde bedrag per lening, waarvoor de gemeente garant staat, bedraagt ongeveer € 2.392.000. Uitgaande van een laag risico wordt het risico geschat op 12,50% van € 2.392.000 ofwel afgerond € 299.000.